Мата үлгісі мен киім құрылысын бірлескен сандық әзірлеуде тоқыма мен киім дизайнының интеграциясы

Бұл мақалада жеңіл өнеркәсіптің эко-цифрлық трансформациясы аясында тоқыма және тігін өндірісін интеграциялаудың әдіснамалық негіздері қарастырылады. Зерттеу мата құрылымының, үлгіні қайталаудың және киім конструкциясының үйлесімді дизайнына бағытталған «тоқыма материалы киім» жүйесіне бағытталған. Мақсат ресурстарды үнемдеуге және жекешелендіруге бағытталған өнім дизайны үшін бірыңғай сандық ортаны құру тәсілдерін негіздеу. Бұл зерттеу Өзбекстандағы тоқыма өнеркәсібінің стратегиялық даму мақсаттары мен цифрландыру мен тұрақты өндіріске бағытталған жаһандық үрдісті ескере отырып өзекті. Әдістеме жүйелік тәсілге, ақпараттық модельдеу теориясына, үлгі құрамына және сандық мата мен киім дизайны бойынша отандық және халықаралық зерттеулерді талдауға негізделген. Нәтижелер киім бөлшектерінің конфигурациясын негізгі геометриялық пішіндермен салыстыру, үлгіні қайталау мен конструкцияны үйлестіру факторларын ресімдеу және киімге арналған CAD жүйелерін әзірлеуге қойылатын талаптарды тұжырымдау арқылы алынады. Мақалада ұсынылған нәтижелер күрделі үлгі қайталанатын маталардан, ең алдымен жаккардтардан киімдерді жобалауға арналған интеграцияланған CAD шешімдерін әзірлеуде, сондай-ақ киім дизайны мен құрылысы бойынша білім беру бағдарламаларында пайдаланылуы мүмкін. Мақалада мата құрылымының, үлгінің және киім құрылысының үйлестірілген сандық дизайнына көшу тоқыма және киім өнеркәсібінің ресурстарды үнемдейтін, инновациялық дамуының негізгі шарты болып табылатыны туралы қорытынды негізделеді.

1. Электронная библиотека РГБ. — URL: https://dlib.rsl.ru/01002769109

2. Т.В. Головкова, С.В. Конькова Методы проектирования в конструировании и моделировании одежды // Традиционное прикладное искусство и образование. 2025. №1. URL: https://cyber-leninka.ru/article/n/metody-proektirovaniya-v-konstrui-rovanii-i-modelirovanii-odezhdy

3. S. Adanur, (2014). Handbook of Weaving. CRC Press. — URL: https://www.amazon.com/Handbook-Weaving-Sabit-Adanur/dp/1587160137

4. R.H. Gong & Y. Chen, (2018). Seamless garment manufacturing and 3D woven preforms. Textile Research Journal, 88(10), 1152–1164.

5. R.H. Gong, (2015). Developments in 3D nonwovens. In X.G. Chen (Ed.), Advances in 3D Textiles (pp. 183–203). Woodhead Publishing. — DOI: https://doi.org/10.1016/B978-1-78242-214-3.00008-5

6. J. Hu, (Ed.). (2016). 3D Fibrous Assemblies: Properties, Applications and Modelling. Woodhead Publishing.

7. S.J. Kadolph, (2010). Textiles (11th ed.). Pearson.

8. R. Hishoo, (Ed.). (2015). The Global Textile and Clothing Industry. Woodhead Publishing.

9. X. Wang & J.W.S. Hearle, (2011). Engineering of Textile Structures. Woodhead Publishing.

10. Y. Yang, Y. Li, & X. Tao, (2020). Digital design and manufacturing of Jacquard woven fabrics. Journal of Industrial Textiles, 49(6), 742–758.

11. Е.Х. Меликов, (1986). Разработка и исследование методов формования деталей одежды: (Автореф. дис. … д-ра техн. наук, Москва.

12. Е.Г. Андреева, Е.М. Базаев, и др. (2021). Актуальные направления и инновационные подходы проектирования швейных изделий как оболочек сложной пространственной формы. Российский государственный университет имени А.Н. Косыгина.

13. С.Ш. Ташпулатов, (2008). Разработка высокоэффективной ресурсосберегающей технологии изготовления швейных изделий : Автореф. дис. … д-ра техн. наук, Ташкент.

14. С.С. Руднева, А.И. Белик, & Е.В. Лунина, (2021). Модульный метод проектирования в разработке дизайнпроектов швейных изделий с унифицированными деталями кроя. //Известия высших учебных заведений. Технология текстильной промышленности, 2(392), 93–98. — DOI: https://doi.org/10.47367/0021-3497_2021_2_93

15. С.Ш. Ташпулатов, Э.Ш. Алимбаев, & А. Джураев, (2025). Тканая бесшовная оболочка. Патент UZ № IAP 03748, заявка № IAP 20050422 от 12.12.2005.

16. В.Е. Романов, (1981). Системный подход к проектированию специальной одежды. //Лёгкая и пищевая промышленность.

17. И.В. Черунова, (2008). Теоретические основы комплексного проектирования специальной теплозащитной одежды : Автореф. дис. … д-ра техн. наук, Шахты.

18. H. McQuillan, (2020). Digital 3D design as a tool for augmenting zero-waste fashion design practice. International Journal of Fashion Design, Technology and Education, 13(1), 89–100. — DOI: https://doi.org/10.1080/17543266.2020.1737248

19. X. Tao, X. Chen, X. Zeng, & L. Koehl, (2018). A customized garment collaborative design process by using virtual reality and sensory evaluation on garment fit. Computers & Industrial Engineering, 115, 683–695. — DOI: https://doi.org/10.1016/j.cie.2017.10.023

20. E. Papachristou, D. Kalaitzi, & V. Pissas, (2023). A methodological framework for the integration of 3D virtual prototyping into the design development of laser-cut garments. Journal of Engineered Fibers and Fabrics, 18, 1– 11. — DOI: https://doi.org/10.1177/15589250231194621

21. Dal Forno, A.J., Bataglini, W.V., F. Steffens, & A.A. Ulson de Souza, (2021). Industry 4.0 in textile and apparel sector: a systematic literature review. Research Journal of Textile and Apparel, 27(1), 95–117. — DOI: https://doi.org/10.1108/RJTA-08-2021-0106

22. I. Tyurin, S. Tashpulatov, V. Belgorodsky, & E. Andreeva, (2023). Mathematical modeling of viscoelastic foam material for design of filtering respirators. E3S Web of Conferences, 371, 02055. — DOI: https://doi.org/10.1051/e3sconf/202337102055

23. I.N. Tyurin, V.V. Getmantseva, E. G. Andreeva, & V.S. Belgorodsky, (2023). Numerical simulation of the pressure of a compression shell for sports purposes. Fibre Chemistry, 54(5), 333–336. — DOI: https://doi.org/10.1007/s10692-023-10403-z

24. I.N. Tyurin, Z.U. Zufarova, A.G. Kuzmin, & A.V. Firsov, (2023). Numerical simulation and image analysis of compression properties of heterogeneous neoprene material. Izvestiya Vysshikh Uchebnykh Zavedenii, Seriya Teknologiya Tekstil'noi Promyshlennosti, (5), 175–183. — DOI: https://doi.org/10.47367/0021-3497_2023_5_175

25. Электронная библиотека РГБ. — URL: https://dlib.rsl.ru/01002334448

26. Разработка исходной информации для формирования рационального гардероба и ассортимента детской одежды для школьников. — URL: https://tekhnosfera.com/razrabotka-ishodnoy-informat-siidlyaformirovaniya-ratsionalnogo-garderoba-i-assor-timenta-detskoyodezhdy-dlya-shkolnikov

27. И.Н. Тюрин, & С.Ш. Ташпулатов, (2025). Научные основы цифрового проектирования и изготовления одежды на основе принципов ресурсосбережения: монография (под ред. С.Ш. Ташпулатова). ЗАО «Университетская книга». — URL: [suspicious link removed]

28. О.С. Чеснокова, & В.Г. Кураев, (2018). Лабораторный практикум по дисциплине «Художественная роспись ткани»: Учебно-методическое пособие. Елецкий государственный университет им. И.А. Бунина.

29. Основы декоративно-прикладного искусства. — URL: https://knowledge.allbest.ru/culture/3c0a65635a2ad78b5d43a89521206d37_0.html

30. В.Н. Козлов, (2017). Основы художественного оформления текстильных изделий. — URL: http://library.lgaki.info:404/2017/%D0%9A%D0%BE%D0%B7%D0%BB%D0%BE%D0%B2%20%D0%92.%20%D0%9D_%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B.pdf

31. Документация и методические материалы. — URL: https://rudocs.exdat.com/docs/index-59401.html

32. Дипломная работа. — URL: https://diplomba.ru/work/100789

33. И.В. Заргарян, (2014). Принципы и законы построения орнамента в процессе изучения дисциплины «ДПИ». //Проблемы современного педагогического образования, (44–2), 124–129.

34. Учебные лекции по текстильному дизайну. — URL: https://lektsii.net/4-123571.html

35. Л.В. Фокина, (2005). Орнамент (3-е изд., перераб. и доп.). Феникс.

36. Дозаторы: статьи и обзоры. — URL: https://russkayaferma.ru/stati/dozatory/?sphrase_id=2674153

37. Электронно-библиотечная система Руконт. — URL: https://lib.rucont.ru/efd/192103/info

38. Электронно-библиотечная система Руконт. — URL: https://lib.rucont.ru/efd/641054/info

39. Рабочая программа дисциплины «Искусство костюма и текстиля» (2023). Алтайский государственный университет. — URL: https://www.asu.ru/files/sveden/education/rpd/RPD_54_03_03_iskusstvo%20kostyuma%20i%20tekstilya_dkvim-2023_2023_26.06.2023.pdf

40. Р.Н. Саляхутдинов, (2015). Основы создания орнаментальной композиции: Методические указания. КГАСУ. — URL: https://www.kgasu.ru/upload/iblock/cb2/Osnovy-sozdaniya-ornamentalnoy-kompozitsii.-Metodicheskie-ukazaniya.-Sost.R.N.-Salyakhutdinov.-Kazan-KGASU_-2015g.-_-21-s..pdf

41. Документ электронного архива. — URL: http://db1.plagiat.uz/documents/43654050116d569176c6feb9e918eee248ef87b0b73c4c58188bcbed624c242d

42. Электронный архив УрФУ. — URL: https://elar.urfu.ru/bitstream/10995/117120/1/978-5-7996-3546-6_2022.pdf

43. А.В. Поверина, Программа «Орнамент». — URL: https://dshiparus.ru/data/documents/programmaornamentPOVERINA-.docx.pdf

44. Электронная библиотека РГБ. — URL: https://dlib.rsl.ru/01003322259

45. Электронно-библиотечная система Руконт. — URL: https://lib.rucont.ru/efd/245288/info

46. А.В. Жарикова, Раппорт в орнаменте. — URL: https://молодойученый.рф/raznoe/rapport-v-ornamente-eto-rapport-kak-chast-ornamenta-avtor-zharikovaanna-vladimirovna.html

47. Декоративно-прикладное искусство и орнамент. — URL: https://knowledge.allbest.ru/culture/3c0a65635a2ad78b5d43a89521206d37_0.html

48. А.В. Жарикова, Раппорт как часть орнамента. — URL: https://молодойученый.рф/raznoe/rapport-v-ornamente-eto-rapport-kak-chast-ornamentaavtor-zharikova-anna-vladimirovna.html

49. Сборник материалов конференции ДИСК-2022 (Часть 3). РГУ им. А.Н. Косыгина. — URL: https://rguk.ru/upload/medialibrary/304/vnnprueg9i479rhj8j2yqfd1yq9yurku/Часть%203%20ДИСК-2022.pdf

50. Библиофонд: электронная библиотека. — URL: https://www.bibliofond.ru/view.aspx?id=662299

51. Турбореферат: Краски лета. — URL: https://www.turboreferat.ru/art/kraski-leta/240133-1217519-page1.html

52. Методический материал по предмету «Батик» на тему «Композиция декоративного текстильного изделия» (2017). Инфоурок. — URL: https://infourok.ru/metodicheskiy-material-po-predme-tu-batikna-temu-kompoziciya-dekorativnogo-tekstil-nogo-izdeliya-2042944.html

53. А. Ананьева, Т. Лазарева & М. Нерода, (2005). Вышивание: гладь, ришелье, аппликация. Этерна.

54. Выпускная квалификационная работа. Алтайский государственный университет. — URL: http: //elibrary.asu.ru/xmlui/bitstream/handle/asu/10982/vkr.pdf?sequence=1&isAllowed=y

55. Библиофонд: учебные материалы. — URL: https://www.bibliofond.ru/view.aspx?id=532704

56. Методика построения композиции и колорирования (2019). Социальная сеть работников образования nsportal.ru. — URL: https://nsportal.ru/npospo/kultura-i-iskusstvo/library/2019/10/02/metodika-postroeniya-kompozitsii-i-kolorirovaniya

57. Проект по технологии «Батик. Фантазия». Инфоурок. — URL: https://infourok.ru/proekt_po_tehnologii_batik._fantaziya-179031.htm

58. S. Lu, P.Y. Mok, & X. Jin, (2017). A new design concept: 3D to 2D textile pattern design for garments. Computer-Aided Design, 89, 35–49. — DOI: https://doi.org/10.1016/j.cad.2017.03.002