Қайта өңделген джинс матасынан жасалған бұйымдардың дизайны мен сапа параметрлерін кешенді бағалау

Бұл мақала қайта өңделген джинс матасынан жасалған бұйымдардың дизайн және сапа параметрлерін кешенді бағалауға арналған. Зерттеудің өзектілігі қазіргі жеңіл өнеркәсіпте тұрақты даму қағидаларына қызығушылықтың артуымен және тоқыма қалдықтарын ұтымды пайдаланудың маңыздылығымен байланысты. Жұмыста өндірістік қалдықтар мен пайдаланудан шыққан джинс материалдарынан алынған екінші реттік шикізат негізінде жасалған киім, аксессуарлар және интерьер бұйымдары қарастырылды. Үлгілерді әзірлеу барысында әртүрлі дизайнерлік шешімдер қолданылды, соның ішінде құрақ техникасы (пэчворк), аппликация және талшықты толтырғыштарды пайдалану. Үлгілерді бағалау беріктік сипаттамалары, материалдың пішінді сақтау қабілеті, тозуға төзімділігі, эстетикалық қасиеттері және эргономикалық параметрлерін қамтитын көрсеткіштер кешені негізінде жүргізілді. Талдау стандартталған сынақ әдістері мен салыстырмалы талдау арқылы орындалды. Зерттеу нәтижелері қайта өңделген джинс шикізатын материал құрамында 50 %-ға дейін пайдалану бұйымдардың негізгі сапа көрсеткіштерінің айтарлықтай төмендеуіне әкелмейтінін көрсетті. Керісінше, креативті дизайнерлік шешімдерді қолдану өнімнің эстетикалық тартымдылығын арттырады. Жалпы алғанда, қайта өңделген денимнен жасалған бұйымдардың пайдалану сипаттамалары жеткілікті деңгейде екені және олардың экологиялық бағытталған заманауи тоқыма өнімдері нарығында табысты бәсекелесе алатыны анықталды.

1. S. Karmakar, A. Majumdar, & B.S. B-tola, Valorising post-consumer denims through mechanical recycling and environmental life cycle assessment. Journal of Cleaner Production, 2025.

2. M.S. Anasa, M. Faheemb, & D. Mikucioniene, Challenges and limitations in recycling of post-consumer cotton denim waste into new textiles. Journal of Natural Fibers, 2025.

3. C. Santacruz Zaragozá, The Reiconics design approach. Jeanologia/GRUPO EURO-TREND, 2025.

4. A. Siddiqua, A.M. Khan, K. Farhana, M.M. Rahman Khan, & F. Faiza, Sustainability in denim manufacturing: Experimental study on recycled denim. Materials Circular Economy, 2025.

5. J. Myers, Denimolite: A unique composite material made from denim. London South Bank University, 2024.

6. И.Ш. Хакимжонов, Использование отходов джинсовой ткани для создания новых швейных изделий. //Вестник Алматинского технологического университета, 2025. - С. 195–200.

7. А.А. Элмуродов, Особенности переработки текстильных отходов и их физико-химические характеристики. //Универсум: технические науки, 2024, №129.

8. S.N. Elma, From cotton to coffee: Even waste fibers reshaping sustainable denim. Textile Today, 2025.

9. Wresearch. Global upcycled denim products market (2025–2031): Trends, outlook & forecast. 2025.

10. Candiani Denim. ReLast: Advancing recycled denim. 2025.

11. Abbas‐Abadi, Mehrdad & Tomme, Brecht & Goshayeshi, Bahman & Mynko, Oleksii & Wang, Yihan & Roy, Sangram & Kumar, Rohit & Baruah, Bhargav & Clerck, Karen & De Meester, Steven & D’hooge, Dagmar & Van Geem, Kevin. (2025). Advancing Textile Waste Recycling: Challenges and Opportunities Across Polymer and Non-Polymer Fiber Types. Polymers. 17. 628. DOI: 10.3390/polym17050628.

12. Р. Андрианова, (2023). «Upcycling» в индустрии моды. Научно-практический журнал / КиберЛенинка.

13. Chandra Manivannan, Arun & Panneerselvan, Logeshwaran & Nachimuthu, Gunasekhar & Conaty, Meredith & Palanisami, Thavamani. (2025). Eco-innovative approaches for recycling nonpolyester/cotton blended textiles. Waste Management Bulletin. 3. DOI: 10.1016/j.wmb.2025.02.001.

14. Guru, Ramratan & Kumar, Anupam & Rani, Jyoti & Fangueiro, Raul & Panigrahi, Satyanarayan & Santhanam, Sakthivel. (2025). Perspective Chapter: Functional Applications in Textile Reuse and Recycling -Enhancing Sustainability and Reducing Environmental Impact. DOI: 10.5772/intechopen.1007986.

15. Sarı, Burak & Uzumcu, Bunyamin & Özşahı̇n, Kübra. (2024). Analysing the effect of mechanically recycled cotton fibres from pre-consumer wastes on mechanical and fastness properties of knitted fabrics. International Journal of Clothing Science and Technology. DOI: 10.1108/IJCST-03-2024-0059.